دولت
مهدی الیاسی؛ محمد تندرو
چکیده
امروزه پیشرفتهای فناورانه نیازمند شناخت مؤثرترین روشها و نظامهای سیاستی حکمرانی در سطوح مختلف است. این تغییر پارادایم، اجرای سیاستهای حاکمیتی مؤثر را برای تسهیل یکپارچگی بهینه و ترسیم مسیر توسعه ضروری میسازد. اما این سیاستها صرفاً در سطح تغییر نگاه و یا رویکرد یک سازمان و چگونگی سیاستگذاری دولتها خلاصه نمیشود، ...
بیشتر
امروزه پیشرفتهای فناورانه نیازمند شناخت مؤثرترین روشها و نظامهای سیاستی حکمرانی در سطوح مختلف است. این تغییر پارادایم، اجرای سیاستهای حاکمیتی مؤثر را برای تسهیل یکپارچگی بهینه و ترسیم مسیر توسعه ضروری میسازد. اما این سیاستها صرفاً در سطح تغییر نگاه و یا رویکرد یک سازمان و چگونگی سیاستگذاری دولتها خلاصه نمیشود، بلکه ماهیت دولت را تحت تأثیر قرار خواهند داد. این پژوهش زوایای مختلف حکمرانی دولت را با توجه به شاخصهای گذار به فناوریهای صنعت چهارم بررسی میکند. همچنین با مطالعه موضوعی بیش از هجده سند سیاستی فناورانه در ایالاتمتحده آمریکا، با استفاده از ابزارهای پیشرفته تحلیل متنی و پردازش زبان طبیعی، فراتر از تفاوتهای ظریف پیشرفتهای فناورانه، جنبههای حاکمیتی را مورد پژوهش و تحلیل قرار داده و نشان میدهد اینگونه سیاستگذاری به تدریج کارکرد دولت و شیوههای اعمال حاکمیت را تغییر داده و منشأ تحول شیوههای حکمرانی خواهد بود. هدف اصلی این پژوهش بررسی پویاییهای پیچیده حاکم بر همزیستی مداخلات سیاستی حکمرانی مؤثر در فرآیندهای گذار به فناوریهای صنعت چهارم، با تأکید بر چالشهای چندوجهی است. این پژوهش بهوضوح نشان میدهد که حکمرانی در عصر صنعت چهارم نیازمند درک چندبعدی به جهت قاعده گذاری در تحول نحوه حکمرانی کارکرد دولت است. در واقع، تنها از طریق رویکردهای حکمرانی منعطف، نوآورانه و مسئولانه و درک تحول ماهوی کنش دولتی است که میتوان به موفقیتهای پایدار دست یافت. این تحول را میتوان به عنوان نمونه بارز در گونههای سیاستگذاری و دگرگونی در ماهیت دولت آمریکا مشاهده کرد.
اندیشه سیاسی
ابراهیم عباسی؛ عادل نعمتی
چکیده
پرسش اساسی این مقاله، مفهومپردازی از حکمرانی و ماهیت آن در سیاستورزی ایرانی و نسبت آن با ماهیت حکمرانی در غرب است. فرضیه این نوشتار آنست که ماهیت تاریخی حکمرانی در تاریخ پایهی ایران تا قبل از برخورد با نظم تمدنی مدرنیته غربی در قرن شانزدهم میلادی را نمیتوان در قالب الگوهای دوگانه حکمرانی در غرب، «امپراطوری» و «دولت ...
بیشتر
پرسش اساسی این مقاله، مفهومپردازی از حکمرانی و ماهیت آن در سیاستورزی ایرانی و نسبت آن با ماهیت حکمرانی در غرب است. فرضیه این نوشتار آنست که ماهیت تاریخی حکمرانی در تاریخ پایهی ایران تا قبل از برخورد با نظم تمدنی مدرنیته غربی در قرن شانزدهم میلادی را نمیتوان در قالب الگوهای دوگانه حکمرانی در غرب، «امپراطوری» و «دولت ملت»، مفصلبندی نمود بلکه این تاریخ پایه بر مبنای مولفههای جغرافیای سرزمینی و تاریخی ایران، یک ساختار تاریخی متمایز از الگوهای دوگانه غربی در حکمرانی را دارا بودهاست. در این مقاله، این الگوی حکمرانی را « ملت تمدنی» مفهومپردازی کردهایم. در این مقاله ایده ملت تمدنی بر اساس مفهوم حکمرانی جیمز روزنا و مفهوم "آفهیبن" هگلی مفهومپردازی میگردد. یافتههای پژوهش بر مبنای مفهوم «ملت تمدنی»، نشان میدهد ایده ایران در تاریخ خود دارای سه سطح ذیل بودهاست: ۱-«ایران»: ابژهی جغرافیای سرزمینی ایران به عنوان یک ابژهی هستیشناختیِ مستقل و غیرِبرساخته که دارای ماهیت ازلی و ابدی میباشد. ۲- « ایرانی»: کثرتگرایی اقوام و ادیان مختلف و مخالف به عنوان کارگزار اجتماعی که برساخته و همواره در حال دگردیسی تاریخی بودهاند. ۳- «تکنولوژیهای حکمرانی ملت تمدنی ایران»: سازوکارهای حکمرانی یا حکومت کردن بدون رابطه سلطه و تغلب بین حاکمان و محکومان و بین اقوام و ادیان مختلف و متکثر ایرانی با بستر مشترک جغرافیای سرزمینی فلات ایران که میانجی بین مفهوم «ایران» با مفهوم «ایرانی» بودهاند. یافتههای فوق با رجوع به نصوص اصیل ایرانی و روش تاریخ ایدهها به بحث گذاشته میشود.
دولت
ماندانا سجادی
چکیده
از حدود سال ۲۰۱۰ میلادی دولتهای مختلف به پیشگامی انگلستان، به ادغام دانش مغز در فرایند حکمرانی مبادرت ورزیدند و ساختارهای سازمانی ویژهای را در بدنه دولت متولی تصمیمسازی مبتنی بر علوم شناختی کردند. با این حال در ایران، ضمن کاربست فزاینده اصطلاح «حکمرانی شناختی» نهادینهسازی برای اجرای آن صورت نگرفته است. یکی ...
بیشتر
از حدود سال ۲۰۱۰ میلادی دولتهای مختلف به پیشگامی انگلستان، به ادغام دانش مغز در فرایند حکمرانی مبادرت ورزیدند و ساختارهای سازمانی ویژهای را در بدنه دولت متولی تصمیمسازی مبتنی بر علوم شناختی کردند. با این حال در ایران، ضمن کاربست فزاینده اصطلاح «حکمرانی شناختی» نهادینهسازی برای اجرای آن صورت نگرفته است. یکی از حلقههای مفقوده تبیین این مفهوم توجه به سایر ابعاد ذاتی دولتها از جمله فرهنگ سیاسی منحصربهفرد آنهاست که در فرایند حکمرانی بازتاب مییابد. پرسش اصلی این است که فرهنگ سیاسی دولتها چگونه بر شکلگیری ساختار سازمانی حکمرانی شناختی آنها تأثیر گذاشته است؟ این مقاله در قالب یک پژوهش کیفی با رویکرد موردکاوی تطبیقی، تجربه سه کشور انگلستان، آلمان و هلند را در زمینه حکمرانی شناختی با یکدیگر مقایسه میکند. فرض ابتدای مقاله این است که فرهنگ سیاسی کشورها در برساخته شدن مدلهای متفاوت حکمرانی شناختی آنها تأثیر گذاشته است. یافتههای مقاله نشان میدهد که در آلمان فرهنگ سیاسی تمرکزگرا و اجماع محور منجر به شکلگیری نوعی حکمرانی شناختی متمرکز شده است. در مقابل فرهنگ سیاسی پولدری در هلند به شکلگیری مدل شبکهای در حکمرانی شناختی انجامیده است و سنتهای دموکراتیک و پارلمانی انگلستان در قالب نوعی حکمرانی شناختی غیرمتمرکز پدیدار گشته که به تدریج به سمت مدل شبکهای پیش میرود. نتایج حاصل از این مقاله بیانگر لزوم توجه به فرهنگ سیاسی منحصربهفرد کشور جمهوری اسلامی ایران در طراحی هرگونه ساختار سازمانی برای حکمرانی این کشور است.
سیاستگذاری عمومی
مجید وحید؛ کریستیان وِلو
چکیده
وجه نظر ما در این مقاله ایضاح این واقع است که پارهای از مهمترین مفاهیم علوم اجتماعی و انسانی آنگاه که وارد ایران میشوند از مضمون اصلی خود خالی شده و مضمونی دیگر، متفاوت و حتی متغایر، مییابند. حکمرانی در این شمار جای دارد. این مفهوم که اکنون بر زبانهای زیادی، چه در میان حکومتگران و چه در میان نخبگان دانشگاهی ...
بیشتر
وجه نظر ما در این مقاله ایضاح این واقع است که پارهای از مهمترین مفاهیم علوم اجتماعی و انسانی آنگاه که وارد ایران میشوند از مضمون اصلی خود خالی شده و مضمونی دیگر، متفاوت و حتی متغایر، مییابند. حکمرانی در این شمار جای دارد. این مفهوم که اکنون بر زبانهای زیادی، چه در میان حکومتگران و چه در میان نخبگان دانشگاهی و غیردانشگاهی، بسیار جاری است، به معنای شایع آن در محیطی که پدید آمده، به کار نمیرود. واقع حکمرانی مرتبط با پارادایمی جدید در علوم اجتماعی و علم اقدام عمومی است که دلالت بر حکومت بر اساس مشاوره با نهادها و افراد برخاسته از جامعه مدنی و مشارکت آنان در تمام فرایندهای اقدام حکومتی دارد. مدلول حکمرانی، در ایران، اما، تفاوتی با حکومتگری یا سیاست ورزی ندارد.هدف از این مقاله، بنابراین، آشکار ساختن فحوای مفهوم و پارادایم حکمرانی در مبدأ تشکیل آن است. بدین منظور، شماری از مهمترین ادبیات این حوزه خاصه در فرانسه، و البته در آمریکا، مورد تأکید قرار میگیرد تا آشکار شود که حکمرانی در نسبت وثیق با سیاستهای تأسیسی، مشاوره بنیان و فروتنانه است. نیز، با اعتقاد به ارزشهای روشنگرانه روش سنخشناسی، بر انواع یا اقسام حکمرانی، مشتمل بر حکمرانی شرکتی، حکمرانی خوب و حکمرانی جهانی، پرتو افکنده میشود تا مدلولهای مفهوم وضوح بیشتر یابد. کارهای ژک شوالیه، میشل کروزیه، پاتریک هاسنتوفل و تئودور لِوی، بدین منظور، در میان دیگر منابع، مورد بهرهبرداری قرار خواهند گرفت.روش ما، مقایسهای نیز، به تلویح، هست. تصریح ما بر واقع حکمرانی در محیط پدیداریاش دلالت بر انحراف آن در محیط وارداتیاش دارد. خالی نمودن مفاهیم علوم اجتماعی، و خاصه مهمترینشان، از مضمون اصلی مخاطرهبار است. نخست به این دلیل که راه گفتار با بیرون از کشور را دشوار میسازد چه از واژگان یکسان معانی همسان مراد نمیشود. دوم از این رو که مفاهیمی که بسیار میتوانند اسباب تفکر و عمل تغییر را فراهم آورند، بهیکباره، معنایی نظیر مفاهیم شایع دیگر مییابند و از فضیلتها یا هنرهای تغییر آفرین خود یکسره تهی میگردند.
حجت کاظمی؛ هادی کشاورز
چکیده
تلاش برای کنترل و هدایت جمعیت در هر جامعه توسط قدرت و حکومت از طریق نهادها و تکنیکهای جدید حکمرانی، یکی از بحثهای مدرنی است که ابتدا بهوسیله فوکو مطرح شد و توسعه یافت. قدرت با هدف قراردادن افراد و جمعیت برای رفع نیازهای خود، تکنیکها و نهادهایی را طراحی میکند که ضمن مرئی کردن افراد، کنترل و هدایت آنها در جامعه را افزایش دهد. ...
بیشتر
تلاش برای کنترل و هدایت جمعیت در هر جامعه توسط قدرت و حکومت از طریق نهادها و تکنیکهای جدید حکمرانی، یکی از بحثهای مدرنی است که ابتدا بهوسیله فوکو مطرح شد و توسعه یافت. قدرت با هدف قراردادن افراد و جمعیت برای رفع نیازهای خود، تکنیکها و نهادهایی را طراحی میکند که ضمن مرئی کردن افراد، کنترل و هدایت آنها در جامعه را افزایش دهد. در این چارچوب این مقاله در نظر دارد با روشی توصیفی- تحلیلی رابطه میان جمعیت و حکومت را بر اساس نهادها و تکنیکهای جدید حکمرانی، و بویژه نهاد مدرسه، در ایران از اواخر سده نوزدهم، با اقدامات عباس میرزا، امیرکبیر، ناصرالدین شاه، مشروطه و رضاشاه بررسی کند و نشان دهد که مواجهه با غرب و شکلگیری بحران آگاهی در زمینه حکومت و حکمرانی نزد نخبگان، چه تحولاتی را در ایران رقم زد؟ و چگونه و چرا جمعیت، هدف قوانین و تکنیکهای جدید حکمرانی قرار گرفت؟ در جواب به این پرسشها، این پژوهش در پی اثبات تغییر الگوی حکمرانی در ایران از یک سو و تلاش دولت برای کنترل و هدایت جمعیت در نهادهای جدید از سوی دیگر است تا بتواند ضمن افزایش بهرهوری و بالابردن فرمانبری، پایههای حکومت خود را مستحکم کند.
احسان لشگری تفرشی
چکیده
پس از روی کار آمدن رژیم پهلوی با شکلگیری نظام حکومتی ملت پایه در ایران تنها الگوی حاکم در اداره سرزمین در ایران از منظر توزیع قدرت فضایی، نظام حکومتی متمرکز و یا بسیط بوده است. در شناخت علل تداوم الگوی حکمرانی متمرکز در ایران در سدۀ اخیر مباحث متعددی از منظر جامعهشناسی و علوم سیاسی مطرح شده است. لیکن فرایندهای سیاسی از جمله نظام ...
بیشتر
پس از روی کار آمدن رژیم پهلوی با شکلگیری نظام حکومتی ملت پایه در ایران تنها الگوی حاکم در اداره سرزمین در ایران از منظر توزیع قدرت فضایی، نظام حکومتی متمرکز و یا بسیط بوده است. در شناخت علل تداوم الگوی حکمرانی متمرکز در ایران در سدۀ اخیر مباحث متعددی از منظر جامعهشناسی و علوم سیاسی مطرح شده است. لیکن فرایندهای سیاسی از جمله نظام حکمرانی از ابعاد جغرافیایی نیز برخوردار بوده و هر پدیده ظهور یافته در یک کشور اعم از نظام حکمرانی، بهطور مبنایی از ابعاد طبیعی و انسانی فضای جغرافیایی محل استقرار خود نیز تأثیر میپذیرد. در این راستا آراء جغرافیای سیاسی در برابر نظریاتی است که اعتقاد دارند جوامع در روند تکامل خود از مراحل یکسانی عبور مینمایند. در این مقاله کوشش شده است با رویکردی توصیفی - تحلیلی، اهم شاخصهای جغرافیایی مؤثر در تداوم این الگو در ایران تبیین شده و نظرگاه جدیدی در خصوص شناخت تکوین حکمرانی متمرکز در کشور ارائه شود. یافتههای تحقیق بیانگر آن است که بطئی بودن فرایند توزیع فضایی و ساختاری قدرت در ایران متأثر از عملکرد عواملی همچون افزایش سهم درآمد نفت در تأمین هزینههای عمومی و تکوین ساخت دولت رانتیر، پراکندگی ناموزون منابع زیستی و نیاز اکولوژیک به نقش آفرینی بیشتر دولت متمرکز در ارتقای زیستپذیری مناطق نامستعد بوده است.
