ملازمت دولت و عدالت در فلسفه سیاسی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار علوم سیاسی دانشگاه پیام نور

چکیده

امروزه «عدالت»، گو آن‌که هنوز جایگاهی در میان برخی از فلاسفه سیاسی دارد، اما در کشاکش مباحث اقتصادی نولیبرال و سیاست‌های بین‌المللی قدرت‌های بزرگ تقریباً به فراموشی سپرده شده؛ «دولت» اما وضعیت بهتری دارد. این مقاله سعی دارد با استفاده از روش تبارشناسی تلازم این دو مفهوم و نه الزاما این‌همانی آنها در خاستگاه خود را به نمایش بگذارد. اصول کلاسیک عدالت، یعنی آزادی سیاسی و اصول عدالت توزیعی به‌علاوه احترام به برابری طبیعت، اصول مستتر در اندیشه دولت، چه دولت باستانی و چه دولت مدرن، هستند. «دولت» نیز در خاستگاه خود برای شکل‌ دادن به هویت سیاسی انسان، اصول عدالت را پیش‌فرض گرفته است. این امر ورای خطابه‌ای اخلاقی است و بیشتر به خاستگاه مشترک این دو مفهوم تاکید می‌کند. البته روایت ما از مفاهیم سیاسی متفاوت از روایات سوژه‌گرایانه مدرن است. بنابراین سعی دیگر ما این است که عدالت و دولت را از مفاهیم سوژه‌گرایانه، مفاهیمی که انتقادات زیادی بدان‌ها وارد شده، جدا سازیم و این امر را اثبات کنیم که حتی با پیش‌فرض‌های فلسفه‌های منتقد مدرنیته نیز اصول عدالت و دولت سر جای خود باقی می‌مانند و حتی اکنون برای پاسداری از آنها باید اهتمام بیشتری به‌خرج دهیم. بنابراین در بررسی خاستگاه مفاهیم اصلی فلسفه سیاسی، در مرحله نخست دولت باستانی و در مرحله بعد اصول امروزین عدالت و دولت در به‌هم‌پیوستگی خود و سرچشمه مشترک خودشان نشان داده خواهند شد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Concomitance of 'Justice' with 'State' in Political Philosophy

نویسنده [English]

  • Mehdi Nasr
Assistant Professor, Department of Political Science, Payame Noor University, Iran
چکیده [English]

Nowadays, 'justice' has almost become a forgotten concept. Global inequalities as a received contemporary neoliberal order is taken for granted. As a political concept, 'State', however, has a better situation. Using genealogy as a method, this article tries to show the concomitance of these two concepts in their origin. The classical principles of justice, namely political freedom and the principles of distributive justice as well as respect for equality of the nature are the existing principles in thinking of state, both the ancient and the modern ones. In its origin, state presupposes the principles of justice to engender political identity of human being. This is beyond a moral preaching. Relativism, however, is going to be criticized. Instead, it emphasizes on the common origin and source of these two political concepts. Of course our narration of political situations is different from the modern subjectivist ones. So we try to separate and distinguish justice and state from subjectivist concepts, the very concepts which have been criticized very much. Instead, we try to prove that even with the presuppositions of those philosophies critical of modernity also the principles of justice and state remain in their place and we should vindicate them in the contemporary political spheres.

کلیدواژه‌ها [English]

  • justice
  • State
  • Genealogy
  • Subjectivism
  • Finitude
آرنت، هانا (1392)، وضع بشر، ترجمه مسعود علیا، انتشارات ققنوس.

آلتوسر، لوئی (1395)،  ایدئولوژی و سازوبرگ ایدئولوژی دولتی، ترجمه روزبه صدرآرا، نشر چشمه.

آگامبن، جورجیو (1391)، زبان و مرگ در باب جایگاه منفیت، ترجمه پویا ایمانی، نشر مرکز.

ارسطو (1390)، اخلاق نیکوماخوس، ترجمه محمدحسن لطفی، انتشارات طرح نو.

اشتراوس، لئو (1373)، فلسفه سیاسی چیست؟، ترجمه فرهنگ رجایی، انتشارات علمی فرهنگی.

اشمیت، کارل (1395)، مفهوم امر سیاسی، ترجمه یاشار جیرانی، انتشارات ققنوس.

افلاطون (1380)، دوره آثار افلاطون، ترجمه محمدحسن لطفی، چهار جلدی، تهران: انتشارات خوارزمی.

بوفره، ژان (1395)، دیالوگ با هایدگر فلسفه یونانی، ترجمه شروین اولیایی، انتشارات ققنوس.

تیلور، چارلز (1385)، هگل و جامعه مدرن، ترجمه منوچهر حقیقی راد، نشر مرکز.

رالز، جان (1388)، نظریه عدالت، ترجمه مرتضی بحرانی و سیدکمال سروریان، انتشارت پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.

روسو، ژان ـ ژاک (1390)،  قرارداد اجتماعی، ترجمه سعید حبیبی، نشر ابر سفید.

سندل، مایکل (1394)، عدالت چه باید کرد؟، ترجمه افشین خاکباز، نشر فرهنگ نو با همکاری نشر آسیم.

صفایی، سیدحسین؛ قاسم‌زاده، سیدمرتضی (1393)، حقوق مدنی اشخاص و محجورین، انتشارات سمت.

گادامر، هانس  گئورگ (1393)، آغاز فلسفه، ترجمه عزت الله فولادوند، نشر هرمس.

لوکاچ، گئورگ (1377)، تاریخ و آگاهی طبقاتی، ترجمه محمدجعفر پوینده، انتشارات نسل قلم.

مارکس، کارل (1385)، دستنوشتههای اقتصادی فلسفی 1844، ترجمه حسن مرتضوی، نشر آگه.

موفه، شانتال (1391)، درباره امر سیاسی، ترجمه منصور انصاری، نشر رخ‌داد نو.

موفه، شانتال (1392)، بازگشت امر سیاسی، ترجمه عارف اقوامی‌مقدم، نشر رخ‌داد نو.

میلر، پیتر (1384)، سوژه، استیلا، قدرت، ترجمه نیکو سرخوش، نشر نی.

میلز، کاترین (1393)، فلسفه آگامبن، ترجمه پویا ایمانی، نشر مرکز.

نیچه، فریدریش (1382)، تبارشناسی اخلاق (یک جدلنامه)، ترجمه داریوش آشوری، نشر آگه.

والزر، مایکل (1394)، حوزههای عدالت در دفاع از کثرتگرایی و برابری، ترجمه صالح نجفی، نشر ثالث.

هایدگر، مارتین (1392)، مسائل اساسی پدیدارشناسی، ترجمه پرویز ضیاشهابی، نشر مینوی خرد.

هایدگر، مارتین (1381)، نامه در باب اومانیسم در لارنس کهون متون برگزیده از مدرنیسم تا پستمدرنیسم، ترجمه عبدالکریم رشیدیان، نشر نی.

Fink, Eugen (2003), Nietzsche's Philosophy translated by Goetz Richter continuum publication.

Heidegger, Martin (1968), what is called thinking? (Translated by Fred D. Wieck and J. Glenn Gray). Harper & Row publications.

Heidegger, Martin (1976), Einführung in die Metaphysik. Vittorio Klostermann Verlag.

Heidegger, Martin (1991), Kant und das problem der Metaphysik Gesamtausgabe Band 3 Klostermann Verlag.