نوستالژیا؛ مشروعیت و ضد مشروعیت در دولت پهلوی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دکترای علوم سیاسی از دانشگاه علامه طباطبائی

چکیده

تفسیر سیاست در دولت پهلوی، بر مبنای الگوی نوستالژیا، هدف این مقاله است. نوستالژیا، به­منزله موقعیتی بنیادین در حیات ذهنی انسان، می­تواند عرصه سیاسی را متأثر از مضامین و انگاره­های خود سازد. در این مقاله، با تمرکز بر دوره پهلوی، قصد داریم تا که نشان دهیم، مشروعیت، که از زمره مفاهیم اساسی مرتبط با سیاست است، ماهیتی عمدتاً نوستالژیک به‌خود گرفته بود. الگوی نوستالژیا، خودآگاه و ناخودآگاه، به یکی از سرمشق‌های جاافتاده و مسلط بر گفتمان­های ایران عصر پهلوی تبدیل شده بود. در این مقاله، نوستالژیا، به­مثابه محل اتصال فرهنگ و سیاست تفسیر می­شود. الگوی نوستالژیا، آن­چنان فراگیر بود که، حتی صورت­بندی نظری ایده­ها و افکار نیروهای رقیب و مخالف دولت پهلوی نیز، بیشتر درون چنین سرمشق فراگیر و عامی انجام می­شد. این، عام ­بودن نوستالژیا است که هم گفتمان ملی ایران باستان­گرایی حاکم و هم گفتمان دینی اسلام­گرایی رقیب (و برخی دیگر گفتمان­های حاضر در عرصه فرهنگی، اجتماعی و سیاسی) را پوشش می­دهد. الگوی نوستالژیا، در عرصه سیاست، برای یکی (دولت پهلوی)، مقدمات کسب اعتبار و مشروعیت تدارک می­دید و برای دیگری (گفتمان رقیب)، لوازم مورد نیاز جهت سلب مشروعیت از نظام موجود را فراهم می­کرد. پارادایم نوستالژیا، نشان خود را بر سیاست در ایران آشکار ساخت.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Nostalgia; legitimation and anti-legitimation in the Pahlavi state

نویسنده [English]

  • Mojtaba Yavar
PhD of political science, Allame Tabataba’i University
چکیده [English]

Abstract
Purpose: The interpretation of the political sphere in Pahlavi’s age, based on the nostalgia paradigm, is the scope and purpose of this paper. Nostalgia, as the fundamental situation of human mental life, can affect the political area by its own ideas, concepts and operation. In this paper, focusing on the period of Pahlavi, We intend to show that legitimacy, which is one of the basic concepts related to the politics, had taken the nostalgic nature. Nostalgia paradigm, consciously and unconsciously, had become one of the established and dominant discourses in Pahlavi’s age. Nostalgia was the point of connection of culture and politics. Nostalgia paradigm was so pervasive that even the formation of theoretical ideas and thoughts of competing sides could be achieved and fulfilled in the same paradigm. The generality of Nostalgia not only included the official, governmental and nationalist discourse, but also the rival Islamist discourses (And some other discourses). Nostalgia paradigm in politics gained credibility and legitimacy for one (government side) and worked in order to delegitimize the existing political system for other (competing discourses).
Design/Methodology/Approach: Combining the historical data with the adopted explanatory approach (interpretative-phenomenological approach), this article provides an analysis of the contemporary history of Iran. This combination seeks the means of nostalgia paradigm and uses Jacques Lacan’s psychological theory of the triple order (imaginary, symbolic and real order). Also, it explains the phenomena such as meaning, legitimacy and anti-legitimacy, identity and identification, self and other, and finally, presence and absence.
Findings: The problem of this paper is to analyze the relationship between nostalgia and political credibility (legitimation) and finding the answer to these questions: how nostalgia is political? Or, what the appearance of nostalgic acts at the political level and in the realm of politics means? There is a familiar and well-known response to these questions: legitimacy. But, the specific findings of this paper can be formulated as follows: Nostalgia is one of the most dominant paradigms of the intellectual, cultural, political and social life of Iranians in the 20th century; it can be claimed that the political realm became the playing field of various nostalgias. In short, nostalgia was the source of access to legitimacy and also delegitimizing.
Originality/Value: (a) Using a theoretical and methodological approach to review politics and political culture in the Pahlavi period. (b) Exploring the nostalgia as the dominant paradigm in the cultural, social and political space. (c) Exploring the political dimension of nostalgia in that period. (d) Exploring the dual Operation of nostalgic paradigm in the course of Iranian history and politics in the 20th century (not only in the discourse of ancient-oriented nationalism, but also in Islamic nationalism).

کلیدواژه‌ها [English]

  • Nostalgia
  • Legitimation
  • anti-legitimation
  • Pahlavi state

آبراهامیان، یرواند. (1377). ایران بین دو انقلاب، ترجمه احمد گل­محمدی و محمدابراهیم فتاحی، چاپ دوم، تهران: نی.

آدورنو، تئودور. وی؛ هورکهایمر، ماکس. (1387). دیالکتیک روشنگری؛ قطعات فلسفی، ترجمه مراد فرهادپور و امید مهرگان، چاپ سوم، تهران: گام نو.

الیاده، میرچا. (1382). اسطوره، رؤیا، راز، ترجمه رویا منجم، چاپ سوم، تهران: علم.

الیاده. میرچا. (1386). چشم­اندازهای اسطوره، ترجمه جلال ستاری، چاپ دوم، تهران: انتشارات توس.

آرنت، هانا. (1394). خشونت و اندیشه­هایی درباره سیاست و انقلاب، ترجمه عزت­الله فولادوند، چاپ دوم، تهران:  خوارزمی.

استرن، رابرت. (1393). هگل و پدیدارشناسی روح، ترجمه محمدمهدی اردبیلی و سیدمحمدجواد سیدی، تهران:  ققنوس.

اوَنز، مری. (1393). تکوین جهان مدرن، ترجمه محمد نبوی، تهران: آگاه.

بشیریه، حسین. (1393). زمینه­های اجتماعی انقلاب ایران، ترجمه علی اردستانی، تهران: نگاه معاصر.

بشیریه، حسین. (1382). انقلاب و بسیج سیاسی، چاپ پنجم، تهران: دانشگاه تهران.

پهلوی. محمدرضا. (۱۳۵۲). برگزیده­ای از نوشته‌ها و سخنان محمدرضا شاه پهلوی، تهران:کیهان، تهران.

پهلوی. محمدرضا. (1356). بسوی تمدن بزرگ، تهران: مرکز پژوهش و نشر فرهنگ سیاسی.

تیلی، چالز (1393). انقلاب­های اروپایی؛ بررسی تحلیلی پانصد سال تاریخ سیاسی اروپا، ترجمه بهاءالدین بازرگانی گیلانی، چاپ سوم، تهران: کویر.

جشن­های 2500 ساله شاهنشاهی به روایت اسناد ساواک و دربار. (1377). چهارجلدی، جلد اول، تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات.

جشن­های 2500 ساله شاهنشاهی به روایت اسناد ساواک و دربار. (1377). چهارجلدی، جلد دوم، تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات.

جشن­های 2500 ساله شاهنشاهی به روایت اسناد ساواک و دربار. (1378). چهارجلدی، جلد چهارم، تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات.

دال. رابرت و استاین بریکنر، بروس. (1392). تحلیل سیاسی مدرن، ترجمه حمیرا مشیرزاده، تهران: فرهنگ جاوید.

دورکیم، امیل (1393). صور بنیانی حیات دینی، ترجمه باقر پرهام، چاپ چهارم، تهران: مرکز.

دیگار. ژان پیر و دیگران. (1378). ایران در قرن بیستم، ترجمه عبدالرضا هوشنگ مهدوی، چاپ دوم، تهران: البرز.

زونیس، ماروین (1387)، روانشناسی نخبگان سیاسی ایران، ترجمه پرویز صالحی و دیگران، تهران: چاپخش.

زیمل، گئورگ (1393). درباره فردیت و فرم­های اجتماعی، ترجمه شهناز مسمّی­پرست، چاپ دوم، تهران: ثالث.

شوکراس، ویلیام (1370). آخرین سفر شاه، ترجمه عبدالرضا هوشنگ مهدوی، تهران: البرز.

ساکالوفسکی، رابرت (1388). درآمدی بر پدیدارشناسی، ترجمه محمدرضا قربانی، چاپ دوم، تهران: گام نو.

ضیمران. (1386). ژاک دریدا و متافیزیک حضور، تهران: هرمس.

کانتی، الیاس (1388). توده و قدرت، ترجمه هادی مرتضوی، تهران: قطره.

کولاکفسکی، لشک. (1386). جریان‌های اصلی در مارکسسیم؛ برآمدن، گسترش و فروپاشی، (دوره سه جلدی جلد اول: بنیان‌گذاران)، ترجمه عباس میلانی، چاپ سوم، تهران: آگاه.

کدی. آر. نیکی. (1392). ایران دوران قاجار و برآمدن رضاخان، ترجمه مهدی حقیقت خواه، چاپ چهارم، تهران: ققنوس.

کدی، نیکی. آر. (1390). ریشه­های انقلاب ایران، ترجمه عبدالرحیم گواهی، چاپ دوم، تهران: علم.

گلنر. ارنست. (1388). ناسیونالیسم، ترجمه سید محمدعلی تقوی، تهران: مرکز.

گیدنز، آنتونی. (1392). پیامدهای مدرنیت، ترجمه محسن ثلاثی، چاپ هفتم، تهران: مرکز.

وبر، ماکس. (1393). اقتصاد و جامعه، ترجمه عباس منوچهری و دیگران، چاپ سوم، تهران: سمت.

هابرماس، یورگن. (1381). بحران مشروعیت، ترجمه جهانگیر معینی، چاپ دوم، تهران: گام نو.

هانتینگتون، ساموئل. (1392). سامان سیاسی در جوامع دستخوش دگرگونی، ترجمه محسن ثلاثی، چاپ پنجم، تهران: علم.

هایدگر، مارتین. (1393). هستی و زمان، ترجمه عبدالکریم رشیدیان، چاپ چهارم، تهران: نی.

Dewey, John. (1998). Principles of instrumental logic: John Dewey's lectures in ethics and political ethics, 1895-1896, edited by Donald F. Koch. Southern Illinois University Press Carbondale

Evans, Dylan. (2006). An Introductory Dictionary of Lacanian Psychoanalysis, First published 1996 by Routledge, London, This edition published in the Taylor& Francis e-Library

Hepper, Erica. G & Ritchie. Timothy. D. (2012). “Odyssey’s End:  Lay Conceptions of Nostalgia Reflect Its Original Homeric Meaning”, in: American Psychological Association, Vol. 12, No. 1, 102–119, (DOI: 10. 1037/a0025167).

Homer, Sean. (2005). JACQUES LACAN, First published by Routledge, Abingdon, Oxon.

Malpas, Jeff. (2011). “Philosophy’s Nostalgia”, in: Contributions To Phenomenology: Volume 63, pp 87-101 (Doi 10. 1007/978-94-007-1503-5_7).

Taylor, Charles. (2003). The ethics of authenticity, Harvard University Press, Eleventh printing, Cambridge, Massachusetts.

The New Oxford Dictionary of English. (1998). Oxford, England: Oxford University Press.

Turner, Bryan S. & Elliott. (2012). “Anthony, Debating "the Social": Towards a Critique of Sociological Nostalgia”, in:  Societies, 2, pp: 14–26. (Doi: 10. 3390/soc2010014)

Turner. Bryan S. (1987). “A Note on Nostalgia”, in: Theory, Culture& Society, (SAGE, London, Newbury Park, Beverly Hills and New Delhi), vol. pp: 147- 156.

Wildschut. Tim. (2011). “Sedikides. C, Arndt. J, & et al, The past makes the present meaningful: Nostalgia as an existential resource”. In: Journal of Personality and Social Psychology, American Psychological Association  , Vol. 101, No. 3, 638–65, (DOI: 10. 1037/a0024292).

Wildschut. Tim. (2010). “Sedikides. Constantine& et al, Nostalgia as a Repository of Social Connectedness: The Role of Attachment-Related Avoidance”, Journal of Personality and Social Psychology, American Psychological Association, Vol. 98, No. 4, 573–586 (DOI: 10. 1037/a0017597).

Williams, Bernard. (2005). In the Beginning Was the Deed; Realism and Moralism Political Argumentby Princeton University Press, New Jersey.