کنشگریِ‌ قانونی‌ و صلح‌آمیز در نافرمانی مدنی: «نافرمانی ‌مدنی» در نظریۀ ‌عدالت‌ جان‌ رالز

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

گروه روابط بین الملل و مطالعات جهان، دانشکده روابط بین الملل وزارت امورخارجه

چکیده

نافرمانی ‌مدنی در نظریۀعدالت جان‌رالز، کنش‌ اعتراض‌آمیز شهروندان نسبت به برخی از قانون‌ها و سیاستگذاری‌های ناعادلانه در حکومت‌های دموکراتیک با هدف اصلاح و یا تغییرآن، برپایۀ قانون اساسی از راه‌های خردمندانه و صلح‌آمیز است. رالز نافرمانی مدنی را بر بنیان‌های فلسفی- اخلاقی استوار می‌سازد و ضمن توجیه آن برمبنای‌دواصل عدالت، نقش این کنش مدنیِ عاری از خشونت را مورد بحث قرار می‌دهد. او نافرمانی مدنی را به‌عنوان کنشی قانونی و اخلاقی موّجه می‌داند، زیرا این اقدام در‌برابر بی‌عدالتی، ناکارآمدی اقدامات قانونیِ دیگر و با پذیرش برخی محدودیت‌های ناگزیر، به‌عمل درمی‌آید. این کنش برمدار گسترش آزادی‌ها، عقلانیت، واقع‌گرایی و اجماع هم‌پوشان شکل می‌گیرد. بدین‌سان، نافرمانی مدنی حرکتی دموکراتیک با هدف اصلاح پاره‌ای از قانون‌ها و ساختارها است و نمی‌تواند کنشی ستیزه‌جویانه باشد. ‌این پژوهش با بهره‌گیری از روش تحلیل مفهومی و ارزیابی انتقادی براساس فلسفۀ تحلیلی، به‌تبیین و نقد موضوع نافرمانی مدنی در فلسفۀ سیاسی رالز می‌پردازد. برآیند این پژوهش آن‌است که اندیشه‌های رالز درمقام تعریف و تبیین اصول و ارکان فلسفی ـ اخلاقی و نیز ترسیم دقیق مرزهای نافرمانی مدنی از کنشگری‌های ستیزه‌جویانه، دارای سازگاری منطقی و استحکام نظری است. در برابر، رهنمودهای عینی و عمل‌محور او دراین‌باره، در مواردی با ابهام‌ها و کاستی‎هایی همراه است. رالز در ارائۀ این رهنمود‌ها از روشی یگانه پیروی نمی‌کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Legitimate and Peaceful Activism in Civil Disobedience: An Explanation and Evaluation of “Civil Disobedience” in John Rawls’ Theory of Justice

نویسنده [English]

  • Seyed Ali Mahmoudi
Department of International Relations and World Studies, School of International Relations, Ministry of Foreign Affairs, Tehran, Iran
چکیده [English]

Civil disobedience in John Rawls’ theory of justice is protesting actions of citizens against some unjust laws and policy making in a democratic governments. The objective of such actions is reform and change on the basis of a constitution through rational and peaceful manners. Rawls relied on civil disobedience on the philosophical and moral foundation and, while justifying it on the basis of two principles of justice, discusses the role of this non-violent civil action. In his assessment, civil disobedience is justifiable as a legal and moral action, for this treatment confronts unjust, no efficient other lawful acts, and acceptance of some inevitable limitations. It is forming on the basis of expansion of liberties, rationality, and overlapping consensus. Hence Civil disobedience is a democratic movement and its objective is reform of some laws and structures; therefore it cannot be considered as militant actions. This research uses conceptual analysis and critical evaluation based upon analytic philosophy to explain and criticize the issue of civil disobedience in Rawls political philosophy. The outcome of this study is that Rawls’ thoughts as a means of defining and explaining the philosophical and ethical principles, as well as the precise drawing of civil disobedience boundaries from militant practices have the rational consistency and theoretical strength. Against this observation, his objective guidance and action in this regard are in some cases subject to ambiguities and shortcomings. Rawls does not follow a same method regarding such guidance.

کلیدواژه‌ها [English]

  • justice
  • law
  • Morality
  • Overlapping Consensus
  • Peace

 الف ـ فارسی

ثورو، هنری دیوید، (1378)، نافرمانی مدنی، ترجمۀ غلامعلی کشانی، بی نا.

رالز، جان، (1383)، عدالت به مثابۀ انصاف، ترجمۀ عرفان ثابتی، تهران: ققنوس.

کینگ، مری، (1394)، مهاتما‌ گاندی و مارتین لوترکینگ، قدرت مبارزۀ عاری از خشونت، ترجمۀ شهرام تبریزی، چاپ دوم، تهران: نشر نی.

گاندی، مهاتما، (1356)، همۀ مردم برادرند، ترجمۀ محمود تفضلی، چاپ پنجم، تهران: امیرکبیر.

لیپست، سیمور مارتین، (1383)، رودنِی بارکر، «نافرمانی مدنی»، ترجمۀ محبوبۀ مهاجر، دایره المعارف دموکراسی، جلد سوم، تهران: کتابخانۀ تخصصی وزارت امور خارجه.

محمودی، سید علی، (1395)،فلسفۀ سیاسی کانت، اندیشۀ سیاسی در گسترۀ فلسفۀ نظری و فلسفۀ اخلاق، چاپ سوم، تهران: نشر نگاه معاصر.

محمودی، سید علی، (1393)، درخششهای دموکراسی، تأملاتی در اخلاق سیاسی، دین و دموکراسی، تهران: موسسۀ فرهنگی اندیشۀ معاصر.

محمودی، سید علی، (1376)، عدالت و آزادی، گفتارهایی درباب فلسفۀ سیاست، تهران: اندیشۀ معاصر.

محمودی، سید علی، (1383)، «جان رالز و نوزایی فلسفۀ سیاسی»، فصلنامۀ جامعه و اقتصاد، سال اول، بهار، شمارۀ2.

محمودی، سید علی، (1396)، «فلسفۀ هم‌آوایی آزادی و عدالت در نظریۀ عدالت جان رالز»، پژوهشنامۀ علوم سیاسی، سال دوازدهم، شماره2.

مک کالوم، جرالد سی، (1383)، فلسفۀ سیاسی، ترجمۀ بهروز جندقی، قم: کتاب طه.